زاگرس 831

درس اول Первый урок

آشنایی با تاریخچه و شناختن الفبای زبان روسی

زبان روسی به عنوان یکی از زبان های رسمی سازمان ملل متحد، دارای سابقه بسیار طولانی است. این زبان در طول دوره های مختلف شاهد تغییرات زیادی بوده و به شکل امروزی درآمده است. در این مقاله، بخشی از این تاریخچه طولانی را با هم مرور می‌کنیم.

زبان روسی اولیه

در قرن دهم میلادی، مردمان اسلاو غربی به سه گروه اصلی زبانی تقسیم می شدند: غربی، شرقی و جنوبی. اسلاو شرقی در نهایت به همان چیزی تبدیل شد که امروزه به عنوان زبان روسی می‌شناسیم. روسیه همچنان تفاوت‌های منطقه‌ای عمده‌ای را با سفر به شرق، غرب، یا جنوب دارد.

آنچه در مورد این زبان‌ها بسیار قابل‌توجه بود، اینکه علی‌رغم تلفظ‌های متفاوت آن‌ها، دستور زبان و ساختار را در نوع خود حفظ کرده بودند و در نتیجه می‌توانستند از یک زبان نوشتاری مشترک استفاده کنند. به عبارت دیگر، دو نفر ممکن است قادر نباشند حرف یکدیگر را درک کنند، اما به راحتی می‌توانند افکار خود را برای یکدیگر یادداشت کنند. زبان نوشتاری به  “Old Church Slavonic” یا “اسلاوی کلیسایی باستان” معروف بود و همانطور که از نامش پیداست، در درجه‌ی اول برای متون مذهبی استفاده می‌شد. دو مبلغ مذهبی به نام Constantine و Methodius مامور نوشتن کتب مقدس در کلیسای قدیمی Slavonic بودند. کنستانتین شروع به اختراع الفبای خود کرد و به شدت از زبان یونانی قرض می‌گرفت. بنابراین الفبای سیرلیک به دنیا آمد.
زبان‌های اصلی که بر توسعه زبان روسی تاثیر گذاشتند، گوتیک، Norse کهن و یونانی بودند. از اواخر قرن چهاردهم تا اواخر قرن هجدهم، زبان رسمی شکلی از ” اسلاوی کلیسایی باستان” با واژگان قرضی از زبان لهستانی، آلمانی و دیگر زبان‌های اروپایی غربی بود. اصلاحات سیاسی قرن هجده، الفبای روسی را مدرن کرد. واژگانی که تخصص بیشتری دارند از زبان‌های دیگر، از جمله هلندی، لاتین، فرانسوی و آلمانی وام‌گرفته شده‌است.(۱)

زبان روسی امروز

تاریخ روسیه نشان می‌دهد کشوری بوده است که همیشه در برابر مستعمره بودن مقاومت کرده است. روسی‌ها علاقه ویژه‌ای نسبت به زبان خود دارند. شکل‌گیری زبان مدرن روسی از دوره‌ی پتر بزرگ شروع شد و سپس از طریق ترکیبی از ادبیات الکساندر پوشکین(Alexander Pushkin)و اصلاحات املایی سال ۱۹۱۸ ایجاد شد. نوشته‌های پوشکین، سبک‌های ادبی کهن را به لطف واژگان و دستور زبان در زبان نوشتاری به کناری انداختند.
الفبا و نوشتن در زبان روسی، تا زمانی که تزار پتر کبیر(که در اواخر قرن هفده میلادی و اوایل قرن هجده میلادی فرمان‌روایی کرد) استاندارد نشده بود. روسیه در سال ۱۹۱۸ پس از انقلاب کمونیست، شکل مدرن زبان خود را با حذف حروف غیرضروری و قدیمی به دست آورد.
روسیه زبان بسیار قدیمی است وعلی‌رغم تغییراتی که در آن در زبان صورت گرفته است، در مواردی زیادی از قوانین قدیمی آن پیروی می‌کند. برای مثال اسم‌های روسی همیشه از یک نام اول، نام مشتق از نام پدر و یک نام خانوادگی تشکیل شده است. برای مثال نام Fyodor Mikhaylovich Dostoyevsky را در نظر بگیرید؛ Fyodor اسم کوچک است. نام پدر Mikhay و ovich– نشان دهنده آن است که پسر پدرش است(از ovna- برای دختر استفاده می‌شود) و Dostoyevsky نام فامیلی خواهد بود. این ساختار از قدیم باقی مانده و امروزه مردم از ساختار نام کوچک به همراه مشتق اسم پدر برای صدا کردن محترمانه هم استفاده می‌کنند.
امروزه زبان روسی با بیش از ۱۶۰ میلیون نفر گویشور بومی و بیش از ۲۸۵ میلیون گویشور(بومی و زبان دوم) و به عنوان پنجمین زبان گفتاری بزرگ دنیا مورد توجه قرار می‌گیرد.

زبان روسی (به روسی: русский язык، تلفظ: روسکیی ییزیک) پرگویش ترین زبان اروپا و هشتمین زبان پرگوینده جهان است که در بخش‌های عظیمی از اوراسیا گفتگو می‌شود. روسی جزو زبان‌های اسلاوی به‌شمار می‌آید و با خط سیریلیکنوشته و خوانده می‌شود.

روسی زبان مادری حدود ۱۴۵ میلیون نفر است و ۱۱۰ میلیون نفر آن را به عنوان زبان دوم می‌دانند. روسی زبان رسمیفدراسیون روسیه و یکی از زبان‌های رسمی کشورهای بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان و جمهوری خودمختار کریمه و نیز یکی از شش زبان رسمی سازمان ملل متحد است. همچنین این زبان به صورت گسترده در کشورهای اوکراین، گرجستان،ارمنستان، جمهوری آذربایجان، تاجیکستان، ازبکستان، ترکمنستان و اسرائیل تکلم می‌شود.

ادبیات روسی بسیار غنی بوده و دارای نویسندگان بزرگی چون لئو تولستوی، فیودور داستایفسکی، آنتون چخوف، الکساندر پوشکین، میخائیل لرمونتوف، ماکسیم گورکی، نیکلای گوگول و ولادیمیر ناباکوف می‌باشد.

با فراگیری زبان روسی علاوه بر آموختن یک زبان پرگویش شما با یک زبان ادبی آشنا می شوید همچنین با توجه به روابط گسترده و همسایگی ایران با رسیه این زبان برای شما کارایی زیادی دارد.

به درس اول از مجموعه آموزش زبان روسی خوش آمدید. در این این درس با الفبای زبان روسی آشنا می شویم. احتمالا از قبل و به صورت ظاهری با الفبای این زبان آشنا هستید. باید بدانید یادگیری الفبای روسی آنقدر که در ابتدا تصور می کنید سخت نیست. باید کمی تمرین (در حد 1 ساعت در روز برای سه روز) خواهید توانست واژه های روسی را بخوانید.

دو نکته می تواند الفبای روسی را گیج کننده نشان دهد:

• اول: بعضی حروف شکل هایی مشابه انگلیسی دارند اما صدایی متفاوت
• دوم: بعضی حروف شکل هایی کاملا متفاوت و ناآشنا دارند

یادگیری الفبای روسی به ویژه برای فارسی زبان ها زیاد سخت نیست چون تقریبا تمام حروف روسی در فارسی معادل تقریبی دارند. برای شروع باید بدانید که به الفبای روسی الفبای سیریلیک (Cyrillic) هم می گویند، این الفبا تنها مختص به زبان روسی نیست، از طریق یادگیری این الفبا خواهید توانست متون زبان تاجیکی را هم (که بسیار به فارسی نزدیک است) بخوانید. الفبای سیریلیک همچنین برای زبان تقریبا تمام کشورهای بلوک شرق مورد استفاده قرار میگیرد.

تلفظ در زبان روسی خیلی سخت نیست. بعد از یادگیری صدای حروف الفبا و برخی قوانین تلفظی میتوانید تقریبا تمام لغات را از روی شکل نوشتاری به درستی بخوانید. توجه داشته باشید که در زبان روسی هم مانند فارسی یک سیستم یک حرف/یک صدا وجود دارد. این بدان معناست که بر خلاف زبانهایی مثل انگلیسی که در آنها ترکیب دو حرف یک صدا می سازد (مثلا sh صدای ش را می سازد) در روسی ترکیب های حروف صدایی متفاوت ندارند.

الفبای سیریلیک 33 حرف دارد. 11 حرف صدا دار و 20 حرف بی صدا. حروف الفبای روسی به ترتیب الفبا در زیر اورده شده اند:

А, Б, В, Г, Д, Е, Ё, Ж, З, И, Й, К, Л, М, Н, О, П, Р, С, Т, У, Ф, Х, Ц, Ч, Ш, Щ, Ъ, Ы, Ь, Э, Ю, Я

با دقت به شکل همه حروف نگاه کنید. برخی حروف شکلی مشابه الفبای انگلیسی دارند و برخی کاملا متفاوت اند. در این جدول به صورت خیلی مختصر این الفبا را بررسی می کنیم. برای اطلاعات بیشتر به درس الفبای زبان روسی در بخش تلفظ زبان روسی مراجعه کنید:

بزرگ	کوچک	نام	آوانویسی	صدا به فارسی	نوع آوا	مثال کاربرد
А	а	اَ	/a/	آ	صدادار	мама
Б	б	بِه	/b/	ب	بی صدا	бант
В	в	وِه	/v/	و (واو)	بی صدا	вот
Г	г	گِه	/g/	گ	بی صدا	гимн
Д	д	دِه	/d/	د	بی صدا	диск
Е	е	یِه	/je/	یِ (ی+اِ)	صدادار	метро
Ё	ё	یُ	/jo/	یُ (ی+اُ)	صدادار	ёлка
Ж	ж	ژِه	/ ʒ /	ژ	بی صدا	жир
З	з	زِه	/z/	ز	بی صدا	зонт
И	и	ایـ	/i/	ای	صدادار	мир
Й	й	ایـ کوتاه	/j/	ای کوتاه	صدادار	йог
К	к	کا	/k/	ک	بی صدا	кто
Л	л	اِل	/l/	ل	بی صدا	лист
М	м	اِم	/m/	م	بی صدا	мама
Н	н	اِن	/n/	ن	بی صدا	тонна
О	о	آ	/o/	اُ یا آ کوتاه	صدادار	ток
П	п	پِه	/p/	پ	بی صدا	пиво
Р	р	اِر	/r/	ر	بی صدا	мир
С	с	اِس	/s/	س	بی صدا	сонет
Т	т	تِه	/t/	ت	بی صدا	тема
У	у	او	/u/	او	صدادار	тут
Ф	ф	اِف	/f/	ف	بی صدا	факс
Х	х	خا	/x/	خ	بی صدا	хор
Ц	ц	تْسه	/ts/	تس	بی صدا	цирк
Ч	ч	چِه	/t∫/	چ	بی صدا	час
Ш	ш	شا	/∫/	ش	بی صدا	шик
Щ	щ	شْچا	/∫t∫/	شچ	بی صدا	щит
Ъ	ъ	نشان سخت	&	–	بی صدا	объект
Ы	ы	یـِری	/ɨ/	ای	صدادار	ты
Ь	ь	نشان نرم		–	بی صدا	рубль
Э	э	اِ	/ ə /	اِ	صدادار	этаж
Ю	ю	یو	/ju/	یو	صدادار	юг
Я	я	یَه	/ja/	یا	صدادار	мяч

حروفی که شکل مشابه انگلیسی دارند اما صدای آنها متفاوت است

در زمان یادگیری به تلفظ و صدای این حروف دقت کنید. این حروف شکلی مشابه الفبای انگلیسی دارند اما صدای آنها متفاوت است.

В в  – این حرف شبیه حرف “بی” انگلیسی است اما در روسی صدای “واو” می دهد.

Е е  – این حرف شبیه حرف “ای” انگلیسی است اما در روسی صدای “یِ” می دهد.

Н н – این حرف شبیه حرف “اچ” انگلیسی است اما در روسی صدای “نون” می دهد.

Р р  – این حرف شبیه حرف “پی” انگلیسی است اما در روسی صدای “ر” می دهد.

С с – این حرف شبیه حرف “سی” در انگلیسی است. در زبان انگلیسی حرف سی معمولا صدای “کاف” دارد اما در روسی این حرف صدای “سین” میدهد. در واقع الفبای روسی “S” ندارد و این حرف معادل اس در روسی است.

У у – این حرف شبیه حرف “وای” در انگلیسی است اما در روسی صدای “او” می دهد. در واقع الفبای روسی “U” ندارد و این حرف معادل یو در روسی است.

Х х – این حرف مشابه “ایکس” درانگلیسی است اما در روسی صدای “خ” می دهد.

حروف بدون آوا

الفبای روسی دو حرف بدون آوا هم دارد. در واقع این حروف تنها بر روی حروف کناری خود تاثیر می گذارند. به آنها نشانه های نرم و سخت گفته می شود. البته در سطح اولیه نیازی نیست نگران این حروف باشید. بعدها و با تمرین درک بهترین از آنها پیدا می کنید.

Ъ ъ – این حرف “نشانه سخت” نام دارد. زمانی که در کنار یک نوعی تاکید بر روی آن ایجاد می کند.

Ь ь – این حرف “نشانه نرم” نام دارد. زمانی که در کلمه ای اورده شود حرف بی صدای قبل از خودش را نرم می کند.

نکته ای در مورد حروف صدادار

حروف صدادار در روسی معمولا دو شکل دارند. شکل نرم و شکل سخت، به این جدول دقت کنید:

صدای “ی” همیشه تلفظ می شود اما توجه داشته باشید که این برای مثال صدای “یا” یک صدای ترکیبی نیست، بلکه یک صدای متفاوت به شمار می رود. پس در بخش کردن کلمات حرف بی صدایی که در کنار آن قرار می گیرد تنها یک سیلاب را تشکیل می دهد.

به مثال های زیر توجه کنید:

Нет  – (به معنای نه) به صورت “nyet” تلفظ می شود.

Семь – (به معنای عدد 7) به صورت “syem” تلفظ می شود.

Пять – (به معنای عدد 5) به صورت “pyat” تلفظ می شودک

در پایان بر اساس واژگان روسی نام و نام خانوادگی خود را می نویسیم.

مثال

سعید قاسمی 

Саид Гасеми